IPTV ve Yayıncılık Sözlüğü
Yayıncılık ve akış profesyonelleri için kapsamlı terimler rehberi
A
ABR (Adaptive Bitrate Streaming)
ABR, izleyicinin ağ koşullarına ve cihaz yeteneklerine göre video kalitesini dinamik olarak ayarlayan bir yayın tekniğidir.
AV1 (AOMedia Video 1)
AV1, Alliance for Open Media tarafından geliştirilen, H.265/HEVC'den yaklaşık %30 daha iyi sıkıştırma sunan açık ve telifsiz bir video codec'idir.
C
CAS (Conditional Access System)
CAS, yayınları şifreleyerek ve yetkili abonelere şifre çözme yeteneği sağlayarak ücretli TV içeriğine erişimi kontrol eden bir teknolojidir.
CDN (Content Delivery Network)
CDN, gecikmeyi azaltmak ve performansı artırmak amacıyla içeriği en yakın sunucu konumundan kullanıcılara teslim eden coğrafi olarak dağıtılmış bir sunucu ağıdır.
CMAF (Common Media Application Format)
CMAF, HLS ve MPEG-DASH segment formatlarını birleştirerek tek bir kodlanmış segment setinin her iki protokole de hizmet vermesini sağlayan bir standarttır.
Codec (Kodlayıcı-Kod Çözücü)
Codec, dijital video ve ses verilerini sıkıştıran (kodlayan) ve açan (çözen) bir yazılım veya donanım bileşenidir.
D
DRM (Digital Rights Management)
DRM, telif hakkıyla korunan dijital içeriğe erişimi kontrol ederek yetkisiz kopyalama ve dağıtımı önleyen teknolojiler bütünüdür.
DVB-S2 (Digital Video Broadcasting - Satellite - Second Generation)
DVB-S2, orijinal DVB-S standardına göre geliştirilmiş modülasyon ve hata düzeltme sunan uydu televizyon iletimi için yayın standardıdır.
DVB-T2 (Digital Video Broadcasting - Terrestrial 2)
DVB-T2, geliştirilmiş kapasite ve dayanıklılık sunan karasal dijital televizyon yayıncılığı için ikinci nesil standarttır.
F
FEC (Forward Error Correction)
FEC, iletilen sinyallere yedekli veri ekleyerek alıcıların yeniden iletim olmaksızın hataları tespit edip düzeltmesini sağlayan bir tekniktir.
FTA (Free-to-Air)
FTA, şifrelenmemiş olarak iletilen, uygun alım ekipmanına sahip herkesin abonelik olmaksızın izleyebildiği televizyon ve radyo yayınlarını ifade eder.
H
H.264 / AVC (Advanced Video Coding)
H.264, nispeten düşük bit hızlarında iyi video kalitesi sağlayan yaygın olarak benimsenen bir video sıkıştırma standardıdır.
H.265 / HEVC (High Efficiency Video Coding)
H.265, eşdeğer kalitede H.264'ten yaklaşık %50 daha iyi sıkıştırma elde eden bir video sıkıştırma standardıdır.
Headend
Headend, bir televizyon dağıtım sisteminde sinyallerin alındığı, işlendiği ve abonelere dağıtım için hazırlandığı merkezi tesistir.
HLS (HTTP Live Streaming)
HLS, video içeriğini oynatma listeleriyle organize edilen küçük HTTP indirilebilir dosyalar halinde sunan Apple'ın adaptif yayın protokolüdür.
I
IGMP (Internet Group Management Protocol)
IGMP, IPv4 ağlarında çok noktaya yayın grup üyeliklerini yönetmek için kullanılan bir ağ protokolüdür.
IPTV (Internet Protocol Television)
IPTV, televizyon içeriğini geleneksel karasal, uydu veya kablo formatlarının aksine İnternet Protokolü ağları üzerinden sunan bir sistemdir.
L
Gecikme (Latency)
Gecikme, bir video karesinin kaynakta yakalandığı an ile izleyicinin ekranında görüntülendiği an arasındaki zaman gecikmesidir.
LNB (Low-Noise Block Downconverter)
LNB, uydu anteninin odak noktasına monte edilen, uydu sinyallerini alıp güçlendiren ve işleme için frekansını düşüren bir cihazdır.
M
Middleware (IPTV Ara Katman Yazılımı)
IPTV ara katman yazılımı, kanal navigasyonu, EPG, VOD ve etkileşimli özellikler dahil abone deneyimini yöneten yazılım platformudur.
MPEG-DASH (Dynamic Adaptive Streaming over HTTP)
MPEG-DASH, mevcut akış kalitelerini tanımlamak için XML manifestleri kullanan, HTTP üzerinden adaptif yayın için uluslararası bir standarttır.
MPEG-TS (MPEG Transport Stream)
MPEG-TS, hata ve veri kaybının meydana gelebileceği ortamlar için tasarlanmış ses, video ve veri iletimi kapsayıcı formatıdır.
Multicast (IP Multicast)
Multicast, verilerin her bir alıcıya ayrı ayrı değil, ilgili alıcı grubuna eş zamanlı olarak gönderildiği bir ağ iletişim yöntemidir.
Muxing (Çoklama)
Muxing, verimli iletim için birden fazla ses, video ve veri akışının tek bir transport akışında birleştirilmesi işlemidir.
Q
QAM (Quadrature Amplitude Modulation)
QAM, kablo ve kablosuz sistemler üzerinden veri iletmek için genlik ve faz modülasyonunu birleştiren bir modülasyon tekniğidir.
QoE (Quality of Experience)
QoE, video kalitesi, arabelleğe alma, gecikme ve arayüz yanıt süresi dahil bir kullanıcının hizmetten genel memnuniyetinin ölçüsüdür.
QoS (Quality of Service)
QoS, belirli trafik türleri için bant genişliğini, gecikmeyi ve paket teslimini önceliklendiren ve garanti eden ağ düzeyinde mekanizmaları ifade eder.
R
RTMP (Real-Time Messaging Protocol)
RTMP, başlangıçta Macromedia tarafından bir sunucu ile Flash oynatıcı arasında ses, video ve veri akışı için geliştirilen bir protokoldür.
RTSP (Real-Time Streaming Protocol)
RTSP, yayın medya sunucularını kontrol etmek için tasarlanmış, duraklatma, oynatma ve ileri-geri sarma işlemlerine olanak tanıyan bir ağ protokolüdür.
S
SRT (Secure Reliable Transport)
SRT, güvenilir olmayan ağlar üzerinde düşük gecikmeli, yüksek kaliteli video aktarımı için hata düzeltmeli UDP kullanan açık kaynaklı bir protokoldür.
STB (Set-Top Box)
STB, bir televizyona bağlanarak IPTV sinyallerini TV ekranında izlenebilir içeriğe dönüştüren bir cihazdır.
T
Transcoding (Dönüştürme)
Transcoding, bir video dosyası veya akışını bir codec, çözünürlük veya bit hızından diğerine dönüştürme işlemidir.
Transmuxing (Yeniden Kapsülleme)
Transmuxing, gerçek ses/video içeriğini yeniden kodlamadan akışın kapsayıcı formatını değiştirme işlemidir.
Transport Stream (TS)
Transport Stream, ses, video ve verinin çoklanmasını destekleyen, yayıncılık için tasarlanmış standart bir kapsayıcı formatıdır (MPEG-TS).
U
UDP (User Datagram Protocol)
UDP, güvenilirlik pahasına TCP'den daha düşük gecikme sunarak bağlantı kurmadan veri gönderen bağlantısız bir aktarım protokolüdür.
Unicast
Unicast, verilerin tek bir göndericiden belirli tek bir alıcıya gönderildiği bire bir iletişim yöntemidir.
Uplink
Uplink, yayın amacıyla bir yer istasyonundan uyduya sinyal iletilmesidir.